Opodatkowanie kryptowalut w Wenezueli: Bitcoin rządzi w 2026

Kasjerka w piekarni w Chacao odczytuje kod QR USDT, potwierdza przelew na telefonie i wręcza papierowy paragon wydrukowany w boliwarach, którego nigdy nie spodziewała się zdeponować. Transakcja jest rozliczana w ciągu kilku sekund. Podatek, jakimś cudem, następuje.

Wenezuela znajduje się na dziwnym skrzyżowaniu. Boliwar stracił tak wiele ze swojej siły nabywczej, że około 60–70% transakcji detalicznych jest obecnie dokonywanych w dolarach lub stablecoinach, a w miastach w pobliżu granicy z Kolumbią udział ten wzrósł do ponad 90%. Kryptowaluty używane w Wenezueli docierają obecnie niemal do każdego zakątka handlu detalicznego: kraj zajmuje dziewiąte miejsce na świecie pod względem adopcji na mieszkańca w indeksie Chainalysis z 2025 roku i 18. miejsce w klasyfikacji ogólnej, z wolumenem transakcji on-chain wynoszącym 44,6 miliarda dolarów w roku do czerwca 2025 roku. Jednak to samo państwo, którego bankructwo finansowe skłoniło obywateli do kryptowalut, opodatkowuje również te transakcje za pośrednictwem jednego z najgęstszych systemów prawnych w Ameryce Łacińskiej.

Jak Wenezuela zaczęła opodatkowywać transakcje kryptowalutowe

Nie można czytać wenezuelskiego kodeksu podatkowego dotyczącego kryptowalut bez uprzedniego zapoznania się z wykresem inflacji, który się za nim kryje. Między listopadem 2017 a grudniem 2021 roku Wenezuela znajdowała się w stanie ciągłej hiperinflacji. Szczytowa roczna stopa inflacji osiągnęła około 130 060% w 2018 roku, według danych Banco Central de Venezuela, a MFW prognozował w pewnym momencie 10 000 000% na 2019 rok. Trzy oddzielne denominacje waluty usunęły czternaście zer z boliwara w latach 2008-2021, a ostatnia, tzw. cyfrowa denominacja boliwara, usunęła sześć zer.

Obywatele zareagowali, wycofując się z boliwarów. Trzymali dolary, używali USDT do wszystkiego, od zakupu samochodów po rachunki za zakupy spożywcze, a coraz liczniej wydobywali Bitcoiny w zamian za dotowaną energię elektryczną. Rząd próbował wykorzystać to na własnych warunkach. Petro, wprowadzone na rynek 20 lutego 2018 roku w cenie 60 dolarów za token i rzekomo wspierane pięcioma miliardami baryłek ropy Orinoco, było pierwszą narodową kryptowalutą na świecie. Sześć lat później umarło po cichu: 15 stycznia 2024 roku platforma Patria upłynniła pozostałe salda Petro w boliwarach, kończąc eksperyment bez publicznego pogrzebu.

Sankcje dopełniły reszty. Po tym, jak Departament Skarbu USA dodał PDVSA do swojej listy sankcji w styczniu 2019 roku na mocy Rozporządzenia Wykonawczego 13850, denominowane w dolarach należności od ropy naftowej stały się politycznie radioaktywne. Kryptowaluty, a w szczególności tethery przesyłane za pośrednictwem zagranicznych pośredników, wypełniły tę lukę, ostatecznie stając się centralnym elementem schematu PDVSA-Cripto, który ujrzał światło dzienne w 2023 roku. Organy podatkowe musiały zareagować na rzeczywistość finansową, nad którą bank centralny nie miał już kontroli. Rezultatem była dopłata od kryptowalut nałożona przez IGTF, traktowanie kryptowalut jako własności w ustawie o podatku dochodowym oraz szereg dekretów, które władza wykonawcza może zmienić bez konieczności powrotu do legislatury. W Wenezueli, ściśle rzecz biorąc, nie ma prawa podatkowego dotyczącego kryptowalut. Istnieje ogólny kodeks podatkowy z wyjątkami.

Podatek od dużych transakcji finansowych: wyjaśnienie IGTF

Podatek od dużych transakcji finansowych (IGTF) wszedł w życie w 2007 roku jako opłata za przelewy bankowe między rachunkami w bankach wenezuelskich. Został on znowelizowany w lutym 2022 roku dekretem konstytucyjnym opublikowanym w Gaceta Oficial Extraordinaria 6.687, a to właśnie ta zmiana włączyła kryptowaluty do jego zakresu. Od końca marca 2022 roku każda płatność w walucie obcej, w kryptowalutach lub w aktywach innych niż boliwar i petro stała się zdarzeniem podlegającym opodatkowaniu zgodnie z IGTF.

Dwa elementy sprawiają, że ten podatek jest nietypowy. Po pierwsze, ustawa definiuje przedział, a nie stałą stawkę. Władze wykonawcze mogą ustalić podatek IGTF w wysokości od 0 do 20 procent, dekretem, bez głosowania Kongresu. Po drugie, sprzedawca pełni funkcję płatnika podatku u źródła dla transakcji opłacanych w walucie obcej lub kryptowalutach przez podatników niebędących podatnikami specjalnymi. W praktyce oznacza to, że restauracja w Caracas akceptująca USDT musi pobrać podatek IGTF oprócz ceny posiłku i odprowadzić go do SENIAT.

Historia kursów jest krótka, ale wymowna. Dekret nr 4,647 z marca 2022 r. ustalił stawkę na poziomie 3% dla nowej kategorii walut obcych i kryptowalut. Dekret nr 4,929 z sierpnia 2022 r. utrzymał stawkę 3%, ale przedłużył zwolnienie dla niektórych transakcji papierami wartościowymi na Giełdzie Papierów Wartościowych w Caracas. Dekret nr 4,972 z lipca 2024 r. miał największe konsekwencje: obniżył stawkę IGTF od płatności bankowych między specjalnymi podatnikami do 0%, sygnalizując ulgi regulacyjne dla dużego sektora, ale utrzymał stawkę 3% od transakcji walut obcych i kryptowalut na poziomie konsumentów. Mała firma płacąca krajowemu dostawcy w USDT nadal przekazuje IGTF; korporacja międzynarodowa płacąca za pośrednictwem systemu bankowego w boliwarach nie.

Łączny efekt, gdy się nad nim zastanowić, jest regresywny. Emeryt opłacający leczenie w dolarach amerykańskich płaci 3% dopłatę; grupa kapitałowa rozliczająca faktury międzyspółkowe w boliwarach nie musi płacić żadnego podatku. Podatek jest nakładany na transakcje, których zwykli obywatele nie mogą uniknąć. Ta luka dystrybucyjna jest cechą charakterystyczną tego podatku i najbardziej widocznym kosztem dolaryzacji Wenezueli.

Zasady dotyczące podatku dochodowego od kryptowalut w Wenezueli

Podatek dochodowy w Wenezueli jest regulowany przez ustawę Ley de Impuesto Sobre la Renta, ostatnio zreformowaną w 2015 roku. SENIAT klasyfikuje kryptowaluty jako niematerialny majątek ruchomy, a nie prawny środek płatniczy, traktując je na równi z innymi aktywami ruchomymi. W związku z tym zrealizowane zyski, przychody z wydobycia oraz wynagrodzenia denominowane w kryptowalutach zaliczane są do tych samych przedziałów, co opłaty za konsultacje lub dochody z wynajmu. Rezydenci Wenezueli, definiowani jako osoby przebywające w kraju przez ponad 183 dni w roku kalendarzowym, składają wenezuelskie zeznanie podatkowe na formularzu DPN-99025 za rok podatkowy.

Ustawa o podatku dochodowym stosuje progresywną skalę od 6 do 34 procent w ośmiu przedziałach, a same przedziały są mierzone w Unidades Tributarias, czyli jednostkach podatkowych. UT jest jednostką indeksowaną inflacją, korygowaną przez SENIAT za każdym razem, gdy spadek wartości boliwara jest na tyle znaczący, że uzasadnia to jego spadek. Według Providencia SNAT/2025/0048, opublikowanego w Gaceta Oficial 43.140 2 czerwca 2025 r., UT wynosi obecnie 43,00 Bs. Ta wartość wpływa na wszystko, od progów progowych po kary, więc pojedyncza liczba dyskretnie indeksuje cały system podatkowy do równoległego spadku wartości boliwara.

Obowiązek składania zeznań podatkowych rozpoczyna się od około 1000 UT rocznego dochodu z tytułu usług lub 1500 UT z innych źródeł. Przeliczając na kurs wymiany walut, z którym faktycznie boryka się większość Wenezuelczyków, wymóg ten wynosi około 30–40 USD miesięcznego dochodu, co jest kwotą na tyle niską, że każdy aktywny trader USDT na platformie Binance P2P jest technicznie objęty obowiązkiem. Termin złożenia zeznania podatkowego upływa 31 marca następnego roku i należy go złożyć online za pośrednictwem portalu SENIAT. Podmioty prawne stosują podatek dochodowy od osób prawnych według mniej więcej tej samej stawki, z ryczałtem 34% w najwyższym progu, a roczne dochody z zysków z kryptowalut traktują identycznie jak inne dochody podlegające opodatkowaniu. Zarówno osoby fizyczne, jak i prawne dokonują płatności podatku za pośrednictwem portalu internetowego SENIAT po zaakceptowaniu zeznania.

Dwie kwestie praktyczne są przyczyną większości sporów. Pierwsza to przeliczenie: zyski muszą być wyrażone w boliwarach według oficjalnego kursu BCV, który często różni się od kursu rynkowego o 10 do 40 procent. Druga to moment: zdarzenie podlegające opodatkowaniu ma miejsce w momencie przeliczenia lub sprzedaży, a nie na koniec roku, więc przedsiębiorcy ponoszą ciężar prowadzenia dokumentacji, który prawo przewiduje, ale nie subsydiuje.

Podatek od wartości dodanej i inne opłaty od kryptowalut

16-procentowy podatek od wartości dodanej nie dotyczy samych kryptowalut, które Kodeks Podatkowy traktuje jako instrument finansowy poza zakresem IVA. Dotyczy on towarów i usług w nim wycenionych. Jeśli zakład fryzjerski pobiera 12 USDT za strzyżenie, jest zobowiązany do zapłaty IVA od równowartości boliwara według stawki BCV, dokładnie tak, jakby to samo strzyżenie zostało opłacone gotówką. Reforma IGTF z 2022 roku wprowadziła odrębną stawkę alicuota adicional, czyli dodatkową stawkę od 5 do 25 procent od towarów luksusowych opłacanych w walucie obcej lub kryptowalutach. Dokładna stawka nadal zależy od przyszłego dekretu wykonawczego, który nie został opublikowany do połowy 2026 roku. Wycena podatku od nieruchomości miejskich, komunalne podatki od działalności gospodarczej (od 1 do 6 procent dochodu brutto) oraz opłaty skarbowe dopełniają rachunek dla każdej firmy, która regularnie akceptuje płatności kryptowalutami w Wenezueli. Od majątku netto powyżej 150 milionów jednostek podatkowych obowiązuje oddzielny podatek od wysokiego majątku netto w wysokości 0,25%, przy czym aktywa kryptograficzne są uwzględniane w obliczeniach obok nieruchomości i papierów wartościowych. Podatki od wynagrodzeń i opłaty skarbowe mają zastosowanie do umów o pracę i kontraktów, ale nie są bezpośrednio powiązane z posiadanymi kryptowalutami.

Kopanie kryptowalut i SUNACRIP po upadku

Zalegalizowane wydobywanie bitcoinów w Wenezueli przeszło drogę od quasi-legalnego do formalnie zakazanego w ciągu około czterech lat. SUNACRIP, Nadzorca Kryptoaktywów Wenezueli, został powołany na mocy Dekretu 3.196 w grudniu 2017 roku w celu udzielania licencji górnikom, rejestrowania giełd i zarządzania Petro. W marcu 2023 roku, po wybuchu skandalu PDVSA-Cripto, Zarząd wydał Providencia 037-2023 i poddał SUNACRIP interwencji powołanej ad hoc rady administracyjnej. Joselit Ramírez, dyrektor SUNACRIP od 2018 roku, został aresztowany. Licencjonowanie giełd zostało zamrożone. Krajowe platformy, takie jak Criptolago, zostały zamknięte.

W maju 2024 roku Ministerstwo Energii Elektrycznej nakazało odłączenie wszystkich znanych górników kryptowalut od krajowej sieci elektroenergetycznej, powołując się na obciążenie systemu energetycznego, który i tak jest podatny na przerwy w dostawie prądu. Decyzja ta praktycznie sparaliżowała górnictwo przemysłowe w Wenezueli, chociaż małe gospodarstwa domowe nadal działają w sektorze prywatnym. Proces ponad pięćdziesięciu oskarżonych w sprawie PDVSA-Cripto rozpoczął się w Caracas w kwietniu 2026 roku, a brakujące środki szacowane są na kwotę od 3 do 23 miliardów dolarów; Transparencia Venezuela i Ecoanalítica liczą łącznie około 16,9 miliarda dolarów. Formalnie nie powołano żadnej agencji następczej. Organem regulacyjnym w praktyce jest obecnie SENIAT w zakresie podatków, BCV w zakresie wymiany walut, a Viceprésidencia w zakresie wszystkiego, co nie mieści się gdzie indziej.

Składanie zeznań, kary i organy podatkowe w praktyce

Organy podatkowe, z którymi najczęściej spotykają się wenezuelscy użytkownicy kryptowalut, to nie SUNACRIP, który już nie funkcjonuje, lecz SENIAT w przypadku deklaracji oraz banki komercyjne w przypadku dopłaty IGTF. Okres składania zeznań podatkowych od osób fizycznych kończy się 31 marca, a przedłużenia są rzadko przyznawane. Dokumentacja musi obejmować okres pięciu lat i musi zawierać datę każdej transakcji, kontrahenta (jeśli znany), adres portfela oraz wartość boliwara według kursu BCV w momencie sprzedaży.

Kary są zaprojektowane tak, aby były wyższe niż podatek bazowy. Código Organico Tributario, zreformowany w 2020 roku, ustanawia grzywnę w wysokości od 100 do 300 procent niezapłaconego podatku za pominięte lub niekompletne zeznania podatkowe oraz do 500 procent plus karę pozbawienia wolności od sześciu miesięcy do siedmiu lat za jawne oszustwo. Samo spóźnione złożenie zeznania podatkowego pociąga za sobą karę bazową w wysokości 150 UT, co przy obecnej UT wynoszącej 43 biliony baryłek daje w przybliżeniu 6450 biliardów baryłek w wartościach nominalnych. Odsetki naliczane są według aktywnej stopy procentowej BCV pomnożonej przez 1,2, stosowanej co miesiąc. Nic z tego nie jest niezwykłe w porównaniu ze standardami Ameryki Łacińskiej; nietypowa jest różnica między księgą stawek a egzekwowaniem prawa w terenie, zmniejszona dopiero niedawno dzięki protokołowi wymiany danych z 2025 roku między BCV a SENIAT, który sygnalizuje duże przelewy gotówkowe w USDT kierowane przez banki wenezuelskie. Pobieranie podatków w Wenezueli jest nadal, w sensie prawnym, operacją podatkową o charakterze krajowym, lecz obecnie opiera się na systemie bankowym, który zapewnia wgląd w przepływy kryptowalut.

Wenezuela kontra Ameryka Łacińska: Porównanie podatku od kryptowalut

W porównaniu z innymi krajami regionu Wenezuela nie jest jurysdykcją o najwyższym wskaźniku. Ciągle wracam do tego, że jest to jedna z najbardziej skomplikowanych jurysdykcji. Poniższa tabela przedstawia najważniejsze liczby; bardziej liczy się różnica jakościowa.

Argentyna opodatkowuje zyski stawką 15% i zmierza do raportowania CARF w 2027 roku. Brazylia przeszła w czerwcu 2025 roku z systemu opartego na stawkach 15–22,5% na stałą stawkę 17,5% i zniosła wieloletnie miesięczne zwolnienie, które pozwalało małym inwestorom na pomijanie formularza. Meksykański ISR może osiągnąć maksymalnie 35% dla osób fizycznych i 30% dla przedsiębiorstw, ale Okólnik Banxico 4/2019 uniemożliwia bankom krajowym oferowanie usług powierniczych, które obejmują rynek kryptowalut on-shore, wyspecjalizowanym pośrednikom.

Najwyższa stawka podatkowa Wenezueli, wynosząca 34%, plasuje się pomiędzy Argentyną a Meksykiem. Dodanie 3% podatku IGTF do transakcji USDT może spowodować wzrost efektywnej stawki do ponad 37%. Ale trudniejszym problemem nie jest sama stawka. Problemem jest indeksowanie UT, podział BCV na stawkę równoległą, brak odrębnej ustawy o kryptowalutach oraz system potrąceń u źródła, który nakłada obowiązek przestrzegania przepisów na małych przedsiębiorców, którzy nie zostali stworzeni do pełnienia funkcji poborców podatkowych.

Opodatkowanie kryptowalut w Wenezueli po kryzysie Petro

Obecne rodzaje podatków od kryptowalut – IGTF jako proporcjonalny podatek od transakcji, ISLR jako progresywny podatek od zysków – przetrwały upadek Petro i implozję SUNACRIP, ponieważ są zawarte w ustawie o podatku dochodowym i kilku dekretach wykonawczych, a nie w dedykowanym kodzie kryptowalutowym. Właśnie dlatego są kruche. Transformacja polityczna mogłaby zmienić IGTF w jedno popołudnie lub pozostawić ramy prawne nienaruszone i zacząć je egzekwować na poważnie po raz pierwszy. Każdy z tych scenariuszy zmienia rachunek dla każdego, kto zdecyduje się używać Bitcoina lub stablecoinów na terytorium Wenezueli. Nie jestem przekonany, czy obecne ramy prawne przetrwają transformację w stanie nienaruszonym, ale nie obstawiałbym też ich zniknięcia. Warto planować oba scenariusze.

Marco Lucchetti

Marco Lucchetti is a senior content strategist and blockchain analyst at Plisio. With over 7 years of experience in cryptocurrency research, DeFi protocols, and payment technologies, Marco specializes in creating clear, data-driven content for a global crypto audience. His work focuses on transaction tracing, crypto compliance, and the future of blockchain infrastructure.