Czym jest VAR? Jak działa asystent sędziego wideo

Znasz tę scenę. Twój napastnik strzela gola, jesteś już prawie na swoim miejscu, a potem sędzia dotyka słuchawki, a na ekranie miga „Sprawdzanie gola”. Półtorej minuty nic. Bramka stracona. Czym więc jest VAR i kto właściwie odebrał mu tę bramkę? Krótka odpowiedź: VAR, czyli wideoasystent sędziego, to garstka sędziów w pomieszczeniu oddalonym o wiele kilometrów od stadionu, oglądających powtórki i wołających sędziego, gdy ten popełni jakiś poważny błąd.

(Jeśli trafiłeś tutaj szukając informacji o wartości zagrożonej (VaR), czyli wskaźniku wykorzystywanym przez banki do szacowania strat, to źle wybrałeś stronę. Przepraszamy. To jest strona o piłce nożnej.)

Czym jest VAR w piłce nożnej i dlaczego istnieje

Słowo to jest używane na dwa sposoby. Czasami oznacza jedną osobę, głównego sędziego wideo. Częściej odnosi się do całego systemu, czyli kamer, operatorów powtórek, kilku asystentów sędziów wideo i linii audio podłączonej bezpośrednio do ucha sędziego na boisku. Zespół VAR widzi każdy incydent na żywo i może go odtworzyć z dowolnej perspektywy, jaką dysponuje ekipa telewizyjna.

Po co się tym przejmować? Pomyśl o tym, gdzie stoi sędzia. On ma jedno spojrzenie, na pełnej prędkości, często z trzema osobami na drodze. Ty u siebie masz dziesięć spojrzeń w zwolnionym tempie z sześciu kątów. Przez dekady ta różnica oznaczała, że cały kraj mógł zobaczyć czyste zagranie ręką, podczas gdy jedyna osoba, która się liczyła, nie mogła.

Motto ustawodawców dotyczące tego systemu brzmi: „minimalna ingerencja, maksimum korzyści” i warto je potraktować dosłownie. VAR nie służy do ponownego sędziowania każdego faulu ani do rozstrzygania sytuacji 50/50. Służy do rozwiązywania sytuacji, w których sędziowie popełniają błędy. Pomyśl o golu z pozycji spalonej, rzucie karnym zdobytym dzięki nurkowaniu, łokciu, którego nikt na boisku nie zauważył.

Krótka historia asystenta sędziego wideo

Rugby, krykiet i futbol amerykański przez lata korzystały z powtórek wideo, zanim piłka nożna postanowiła to zrobić. Ostatecznie inicjatywa przyszła z Holandii.

• Początek lat 2010.: Królewski Holenderski Związek Piłki Nożnej (KNVB) rozpoczyna projekt „Sędziowanie 2.0”, mający na celu przetestowanie obsługi wideo przez sędziów.
• Sezon 2012–13: W holenderskiej Eredivisie odbywają się symulacje meczów. Sędziowie oglądają mecze i rejestrują zmiany, które chcieliby wprowadzić, bez kontaktu z sędzią.
• Lipiec 2016: Odbywa się pierwszy mecz testowy na żywo w meczu towarzyskim pomiędzy PSV i FC Eindhoven.
• Wrzesień 2016: Po raz pierwszy VAR zostaje użyty w meczu ligowym, Ajax kontra Willem II w Pucharze KNVB.
• 2017: Kilka czołowych lig, w tym australijska A-League i amerykańska Major League Soccer, rozpoczynają testy na żywo.
• Marzec 2018: Międzynarodowa Rada Piłkarska (IFAB) na stałe wpisuje VAR do Przepisów Gry.
• Lato 2018: Mistrzostwa Świata FIFA w Rosji stają się pierwszymi rozgrywkami, na których w każdym meczu wykorzystywany jest system VAR.
• Sezon 2019–20: Premier League wprowadza VAR w najwyższej klasie rozgrywkowej w Anglii.

Kto zasiada w pokoju VAR: Sędziowie i ich role

Sędziowie nie siedzą na trybunach. W większości najważniejszych rozgrywek pracują w sali operacyjnej (VOR), czyli w zasadzie w ciemnym pomieszczeniu pełnym ekranów. W Katarze, każdy z ośmiu stadionów jest podłączony do jednego pomieszczenia w Dosze za pomocą światłowodu. Premier League transmituje wszystkie swoje mecze z jednego węzła w Londynie.

Typowy zespół VAR wygląda następująco:

W przeciwieństwie do sędziów asystentów na linii bocznej, sędziowie AVAR nigdy nie oglądają meczu na żywo z boiska. W mniejszych rozgrywkach wystarczy VAR, jeden asystent i jeden operator. Niezależnie od wielkości, sędzią VAR jest zawsze doświadczony sędzia, i to celowo. Kamera może pokazać faul. Tylko sędzia może stwierdzić, czy był on lekkomyślny.

Jak działa VAR podczas meczu – krok po kroku

Zespół VAR sprawdza każdą bramkę, każdą decyzję o karnym i każdą czerwoną kartkę, a także każdy incydent, który mógłby skutkować pomyłką. Większość tych kontroli odbywa się po cichu. Kibice zauważają tylko zmiany. W praktyce praca VAR nad ważną decyzją wygląda następująco:

1. Dochodzi do incydentu. Sędzia podejmuje decyzję na boisku lub jej nie podejmuje (na przykład, po faulu w polu karnym, sędzia nakazuje grę dalej).
2. Rozpoczyna się weryfikacja VAR. Zespół VAR przegląda nagranie ze wszystkich dostępnych kątów. Gra zazwyczaj trwa, dopóki zespół obserwuje, chyba że piłka naturalnie zniknie.
3. VAR decyduje, czy doszło do oczywistego błędu. Jeśli nagranie potwierdza decyzję sędziego lub decyzja była uzasadniona, VAR informuje sędziego o „sprawdzeniu zakończonym” i nic się nie zmienia.
4. VAR wydaje rekomendację. Jeśli nagranie pokazuje wyraźny i oczywisty błąd lub poważny incydent, którego sędzia nie zauważył, VAR nakazuje sędziemu przerwanie gry w najbliższym neutralnym momencie.
5. Sędzia weryfikuje lub akceptuje. W przypadku decyzji faktycznych, takich jak spalony, sędzia zazwyczaj akceptuje informacje VAR bezpośrednio. W przypadku decyzji sędziego, sędzia udaje się do monitora przy boisku w celu weryfikacji na boisku.
6. Ostateczna decyzja zostaje podjęta i zasygnalizowana. Sędzia rysuje obiema rękami kontur ekranu telewizora, a następnie ogłasza nową (lub pierwotną) decyzję.
7. Wynik został ogłoszony. W wielu zawodach sędzia wyjaśnia swoją decyzję za pośrednictwem systemu nagłośnienia stadionu.

Na dużych turniejach sędziowie mają dostęp do ponad 40 kamer transmisyjnych, w tym do nagrań w super zwolnionym tempie. Zwolnione tempo jest używane w przypadku pytań o fakty, na przykład gdzie doszło do faulu. Ze względu na intensywność wślizgu sędziowie obserwują akcję z normalną prędkością, ponieważ zwolnione tempo sprawia, że niemal każdy kontakt wygląda gorzej.

Kiedy VAR może interweniować? Cztery sytuacje podlegające przeglądowi

Wielu kibiców uważa, że VAR może sprawdzić wszystko. Nie. Przepisy gry przypisują mu cztery zadania.

Widzisz słowo „bezpośrednio” w tym rzędzie z czerwonymi kartkami? To ma znaczenie. Druga żółta kartka kiedyś była niedopuszczalna, a zwykła żółta nadal jest, choć w kilku rozgrywkach VAR pozwala teraz na cofnięcie drugiej, ewidentnie niesłusznej, żółtej kartki. Więcej o nowych uprawnieniach poniżej.

Rzuty z autu, większość rzutów rożnych, słaby rzut wolny z 30 metrów, rutynowa kartka? Pech. To wszystko zasługa sędziego, a VAR nie ingeruje.

No i jest jeszcze kwestia baru. VAR działa w przypadku oczywistego błędu lub „poważnego pominięcia”, a nie w przypadku decyzji, którą podjąłby inaczej. Przydatnym testem jest wyobrażenie sobie dziesięciu dobrych sędziów. Gdyby podzielili się na sześć do czterech, decyzja nie byłaby jasna i oczywista, a pierwotna decyzja powinna pozostać w mocy. Fakty tak nie działają. Spalony to spalony. Piłka przekroczyła linię albo nie.

Piłka ręczna to miejsce, gdzie najwięcej się krzyczy. Czy ręka była „nienaturalnie” duża? Dwie uczciwe osoby mogą obejrzeć ten sam klip i się nie zgodzić, dlatego recenzje piłki ręcznej wydają się chaotyczne. Wyjątek jest prostszy: jeśli napastnik dotknie piłki ręką i wpadnie prosto do bramki, jest to traktowane jako fakt, a nie osąd.

Kontrola VAR a analiza na boisku: kto podejmuje ostateczną decyzję

Komentatorzy rzucają słowami „sprawdź” i „przejrzyj”, jakby to było to samo. Nie do końca.

Kontrola VAR jest cicha. Działa w tle, podczas gdy gra toczy się dalej i szczerze mówiąc, większość z nich kończy się wzruszeniem ramion i komunikatem „kontrola zakończona”. Publiczność nigdy o tym nie słyszy. Dopiero gdy coś jest nie tak, przechodzi to w kontrolę.

Przegląd na boisku (OFR) to fragment, który można zobaczyć w telewizji. Sędzia biegnie do strefy przeglądu sędziów, pochyla się nad monitorem, a dwudziestu zawodników tłoczy się wokół, próbując wyglądać niewinnie. VAR wybiera, które ujęcia pokazać. Sędzia ocenia.

Więc kto podejmuje ostateczną decyzję? Sędziowie. Zawsze. Mogą zaufać VAR-owi, podejść do ekranu i odrzucić decyzję, albo podejść do ekranu i ją zatrzymać.

Ta ostatnia opcja jest rzadka. Po przesłaniu sędziego do monitora, decyzja jest prawie zawsze cofana, dlatego niektórzy eksperci nazywają to teatrem spacerów. Spalony, czyli to, czy faul wylądował w polu karnym, zazwyczaj nie wymaga zasłony. To, czy faul zakończył się czerwoną kartką, już tak.

Momenty bywają zaskakujące. VAR musi zareagować przed wznowieniem gry. Jeśli przegapisz to okienko, błędna decyzja pozostanie błędna, z dwoma wyjątkami: pomyłka w identyfikacji i niektóre przewinienia karane wykluczeniem z gry, takie jak uderzenie pięścią odbite od piłki.

Menedżerowie nie mogą żądać spojrzenia, nie zgodnie z normalnymi zasadami, a zawodnik, który naśladuje ekran telewizora w stronę sędziego, w zasadzie prosi się o żółtą kartkę. Mniejsze rozgrywki mogą jednak znaleźć inne rozwiązanie. FIFA testuje Football Video Support (FVS): brak zespołu wideo monitorującego wszystko, tylko kilka wyzwań trenerskich na mecz i monitor dla sędziego.

Półautomatyczna technologia spalonego i inne ulepszenia VAR

Pamiętacie początki? Ktoś w kabinie przez cztery minuty przeciągał linie po nieruchomej klatce, kłócąc się o pachę. Półautomatyczna technologia spalonego (SAOT) była odpowiedzią futbolu na ten bałagan.

Katar był miejscem, w którym po raz pierwszy pojawił się na Mistrzostwach Świata. W skrócie, jak to działa:

• Pod dachem stadionu zamontowano 12 specjalnych kamer śledzących, które śledzą piłkę i każdego zawodnika.
• 29 punktów danych na gracza (kończyny i kończyny) jest śledzonych około 50 razy na sekundę .
• Czujnik umieszczony wewnątrz piłki meczowej przesyła dane około 500 razy na sekundę , co pozwala na ustalenie dokładnego momentu uderzenia piłki.
• Oprogramowanie łączy dane i powiadamia sędziów wideo, gdy atakujący znajduje się na pozycji spalonej w miejscu rozpoczęcia kopnięcia.
• Na ekranach stadionowych i w telewizji wyświetlano animację 3D tego momentu, aby kibice mogli zrozumieć, dlaczego podjęto taką decyzję.

Człowiek i tak podpisuje się, zanim cokolwiek dotrze do sędziego. Stąd „półśrodek”. Anglia dogoniła sędziego później, a Premier League twierdzi, że jej wersja skraca średnią kontrolę spalonego o około 30 sekund.

Od tamtej pory sytuacja się zmieniła. Podczas ostatnich Mistrzostw Świata sędziowie asystenci dostawali sygnał dźwiękowy w uchu, gdy zawodnik zboczył z kursu o ponad 10 centymetrów i był na spalonym (wcześniejsze testy sygnalizowały to tylko przy 50 centymetrach). Każdy zawodnik został wcześniej poddany trójwymiarowemu skanowaniu ciała, dzięki czemu system dokładnie wiedział, gdzie znajduje się kolano lub ramię. Ewidentne spalone były sygnalizowane na miejscu, bez potrzeby weryfikacji VAR.

Ostatnio zmieniło się także kilka innych rzeczy:

• Kamery nasobne sędziów , po raz pierwszy przetestowane na Klubowych Mistrzostwach Świata, umożliwiają komentatorom oglądanie kluczowych momentów z pierwszej ręki.
• Komunikaty sędziów na żywo nadawane przez systemy nagłaśniające stadion po każdym przeglądzie VAR, posunięcie przyjęte przez wiele lig w celu zwiększenia przejrzystości.
• W niektórych rozgrywkach szersze uprawnienia VAR : unieważnienie ewidentnie niesłusznej drugiej żółtej kartki, skorygowanie rzutu rożnego przyznanego mimo oczywistego błędu oraz sygnalizowanie chwytów lub blokowania przed wykonaniem stałego fragmentu gry.

Krytyka VAR: opóźnienia, spójność i doświadczenia kibiców

VAR sprawił, że piłka nożna stała się bardziej precyzyjna. Szczęśliwsza? Nie do końca. Krytyka VAR, którą usłyszysz w każdym telefonicznym wywiadzie:

• Opóźnienia. Recenzje powinny być szybkie, ale złożone mogą zająć kilka minut. Średni czas recenzji szacuje się na około 80 sekund, co wydaje się bardzo długo w stadionie pełnym ludzi, którzy nie wiedzą, co się dzieje.
• Przegrane świętowanie. Kibice teraz wstrzymują się po strzeleniu gola, czekając na potwierdzenie.
• Niespójne, subiektywne decyzje. Dwa bardzo podobne zagrania ręką lub rzuty karne mogą skutkować różnymi wynikami w różnych meczach. Zasada „jasnej i oczywistej” jest stosowana różnie przez różnych sędziów.
• Brak przejrzystości. Przez lata kibice na stadionie nie mieli pojęcia, co jest sprawdzane ani dlaczego. Komunikaty sędziowskie i udostępnienie systemu VAR w niektórych ligach pomogły, ale zaufanie ucierpiało.
• Problemy techniczne. Linie nakreślone na niewłaściwym zawodniku, problemy z komunikacją i brakujące ujęcia kamery – to wszystko doprowadziło do poważnych błędów.

„Czy VAR zrujnował piłkę nożną?” – zadaje się pytanie co sezon. W porządku. Ale obrońcy mają po swojej stronie statystyki. FIFA twierdzi, że 99,3% kluczowych decyzji podjętych na Mistrzostwach Świata 2018 było trafnych, w porównaniu z około 95% bez pomocy wideo. A kiedy jeden klub Premier League złożył wniosek o jego wycofanie, reszta odrzuciła go w głosowaniu i opowiedziała się za reformą.

Więc spór nie dotyczy tego, czy VAR nadal będzie obowiązywał. Chodzi o to, jak będzie zarządzany.

Gdzie stosuje się VAR: Premier League, Mistrzostwa Świata i nie tylko

W dzisiejszych czasach trudno znaleźć rozgrywki najwyższej klasy rozgrywkowej bez VAR. System VAR jest stosowany w Premier League, La Liga, Serie A, Bundeslidze, Ligue 1, klubowych rozgrywkach UEFA, MLS oraz mistrzostwach świata mężczyzn i kobiet. Jednak spadek o jedną lub dwie ligi często powoduje jego zniknięcie. Prawidłowe zarządzanie systemem VAR oznacza obecność dodatkowych sędziów, przeszkolonych operatorów i kamer na każdym stadionie, a wiele klubów po prostu nie stać na takie wydatki.

Piłka nożna spóźniła się na imprezę. Rugby od lat ma swojego sędziego telewizyjnego, krykiet ma DRS (System Weryfikacji Decyzji), a tenisiści kwestionują decyzje sędziów liniowych, śledząc piłkę. W tych dyscyplinach to zawodnicy napędzają weryfikację. Piłka nożna poszła w drugą stronę i wykluczyła zawodników z procesu, co czyni proces FIFA FVS interesującym.

Podsumowanie: Co VAR oznacza dla piłki nożnej

Czym właściwie jest VAR? Kilku sędziów w ciemnym pomieszczeniu z mnóstwem ekranów, próbujących wyłapać oczywiste i oczywiste błędy przy golach, rzutach karnych, czerwonych kartkach i pomyłkach. Doradzają. Sędzia i tak podejmuje ostateczną decyzję.

Czy to idealne rozwiązanie? Nie. Recenzje się przeciągają, zagrania ręką wciąż wywołują kłótnie, a regularność przychodzi i odchodzi. Ale linie spalonego są teraz wyznaczane przez komputery, sędziowie tłumaczą swoje decyzje kibicom, a kontrole stają się coraz krótsze. Następnym razem, gdy bramka będzie „w trakcie kontroli”, przynajmniej będziesz wiedział, kto jest w tym pokoju i na co zwraca uwagę.

Elisabeth McGowan

A freelance writer passionate about celebrities, net worth stories, athletes, and political figures. She transforms facts into engaging narratives. A true cheese lover and cycling enthusiast, she finds inspiration in motion and flavor.