VAR چیست؟ چگونه داور ویدیویی کار می‌کند؟

صحنه را می‌شناسید. مهاجم شما گل می‌زند، شما تا نیمه از روی صندلی‌تان بلند می‌شوید، و سپس داور گوشی‌اش را لمس می‌کند و صفحه نمایش چشمک می‌زند "بررسی گل". یک دقیقه و نیم هیچ اتفاقی نیفتاد. گل رد شد. پس VAR چیست و چه کسی واقعاً آن گل را از داور گرفت؟ پاسخ کوتاه: VAR، کمک داور ویدیویی، تعدادی داور در اتاقی کیلومترها دورتر از ورزشگاه هستند که صحنه را تماشا می‌کنند و وقتی داور اشتباه بزرگی مرتکب می‌شود، او را تحت فشار قرار می‌دهند.

(اگر دنبال ارزش در معرض ریسک، عدد «VaR» که بانک‌ها برای اندازه‌گیری ضررها استفاده می‌کنند، اینجا آمده‌اید، صفحه اشتباه است، ببخشید. این مورد مربوط به فوتبال است.)

VAR در فوتبال چیست و چرا وجود دارد؟

این کلمه به دو صورت استفاده می‌شود. گاهی اوقات به معنای یک نفر، داور اصلی ویدیو، است. بیشتر اوقات به معنای کل مجموعه است، یعنی دوربین‌ها، اپراتورهای پخش مجدد، چند داور کمکی ویدیو و یک خط صوتی که مستقیماً به گوش داور داخل زمین می‌رسد. تیم VAR هر صحنه را به صورت زنده می‌بیند و می‌تواند آن را از هر زاویه‌ای که گروه تلویزیونی دارد، به عقب برگرداند.

چرا باید زحمت کشید؟ به این فکر کنید که داور کجا ایستاده است. آنها یک نگاه سریع، اغلب با سه نفر در مسیر، به شما می‌اندازند. شما در خانه ده نگاه آهسته از شش زاویه دریافت می‌کنید. برای دهه‌ها، این فاصله به این معنی بود که کل کشور می‌توانستند یک هندبال واضح را ببینند در حالی که آن یک نفر که اهمیت داشت نمی‌توانست.

شعار قانون‌گذاران برای این سیستم «حداقل دخالت، حداکثر فایده» است و ارزش دارد که به معنای واقعی کلمه به آن توجه شود. VAR برای این نیست که هر تکل را دوباره داوری کند یا تصمیمات ۵۰/۵۰ را حل کند. این سیستم برای کسانی است که فریاد می‌زنند. به گلی فکر کنید که در موقعیت آفساید گرفته شده، پنالتی‌ای که با شیرجه به دست آمده، یا ضربه آرنجی که هیچ‌کس در زمین متوجه آن نشده است.

تاریخچه مختصری از کمک داور ویدیویی

راگبی، کریکت و فوتبال آمریکایی سال‌ها قبل از اینکه فوتبال آن را امتحان کند، از ویدئو چک استفاده می‌کردند. سرانجام هلند این ایده را مطرح کرد.

• اوایل دهه ۲۰۱۰: فدراسیون فوتبال سلطنتی هلند (KNVB) پروژه «داوری ۲.۰» خود را برای آزمایش پشتیبانی ویدیویی از داوران آغاز کرد.
• فصل ۲۰۱۲-۲۰۱۳: آزمایش‌های شبیه‌سازی‌شده در لیگ برتر فوتبال هلند اجرا می‌شود. داوران ویدیویی مسابقات را تماشا می‌کنند و بدون تماس با داور، تغییرات مورد نظر خود را ثبت می‌کنند.
• ژوئیه ۲۰۱۶: اولین آزمایش زنده در یک بازی دوستانه بین PSV و FC Eindhoven برگزار شد.
• سپتامبر ۲۰۱۶: برای اولین بار از VAR در یک مسابقه رسمی استفاده شد، آژاکس مقابل ویلم دوم در جام حذفی هلند.
• ۲۰۱۷: چندین لیگ برتر، از جمله لیگ A استرالیا و لیگ برتر فوتبال آمریکا، نسخه‌های آزمایشی زنده را آغاز کردند.
• مارس ۲۰۱۸: هیئت مدیره اتحادیه بین‌المللی فوتبال (IFAB) VAR را برای همیشه در قوانین بازی گنجاند.
• تابستان ۲۰۱۸: جام جهانی فوتبال در روسیه اولین تورنمنتی شد که در تمام مسابقات از VAR استفاده کرد.
• فصل 2019-2020: لیگ برتر انگلیس VAR را در لیگ برتر معرفی کرد.

چه کسی در اتاق VAR می‌نشیند: داوران و نقش‌های آنها

داوران در جایگاه تماشاگران نمی‌نشینند. در بیشتر مسابقات برتر، آنها در یک اتاق عملیات ویدیویی (VOR)، اساساً یک اتاق تاریک پر از صفحه نمایش، کار می‌کنند. در قطر، هر یک از هشت استادیوم از طریق کابل فیبر نوری به یک اتاق واحد در دوحه متصل می‌شوند. لیگ برتر تمام بازی‌های خود را از یک مرکز در لندن برگزار می‌کند.

یک تیم VAR معمولی به این شکل است:

برخلاف کمک داوران کنار زمین، کمک داوران کمکی هرگز بازی را به صورت زنده از زمین نمی‌بینند. مسابقات کوچک‌تر با یک کمک داور ویدیویی، یک دستیار و یک اپراتور برگزار می‌شوند. صرف نظر از اندازه، کمک داور ویدیویی همیشه یک داور آموزش دیده است و این کار عمدی است. یک دوربین می‌تواند یک تکل را به شما نشان دهد. فقط یک داور لازم است تا بگوید که آیا تکل بی‌احتیاطی بوده است یا خیر.

نحوه کار VAR در طول مسابقه، گام به گام

تیم VAR تک تک گل‌ها، تک تک پنالتی‌ها و تک تک کارت‌های قرمز، به علاوه هر حادثه‌ای که ممکن است شامل اشتباه در تشخیص هویت باشد را بررسی می‌کند. اکثر این بررسی‌ها بی‌صدا انجام می‌شوند. هواداران فقط زمانی متوجه می‌شوند که چیزی تغییر کند. در عمل، عملکرد VAR در یک تصمیم مهم به این صورت است:

1. یک حادثه اتفاق می‌افتد. داور در زمین تصمیمی می‌گیرد، یا تصمیم می‌گیرد که تصمیمی نگیرد (مثلاً، موج‌ها بعد از یک درگیری در محوطه جریمه به بازی ادامه می‌دهند).
2. بررسی VAR آغاز می‌شود. تیم VAR فیلم را از تمام زوایای موجود بررسی می‌کند. معمولاً در حالی که آنها نگاه می‌کنند، بازی ادامه می‌یابد، مگر اینکه توپ به طور طبیعی از دست برود.
3. VAR تصمیم می‌گیرد که آیا خطای واضحی رخ داده است یا خیر. اگر فیلم، تصمیم داور را تأیید کند، یا تصمیم منطقی بوده باشد، VAR به داور می‌گوید "بررسی کامل شد" و هیچ چیز تغییر نمی‌کند.
4. VAR توصیه‌ای ارائه می‌دهد. اگر فیلم خطای واضح و آشکاری را نشان دهد، یا صحنه‌ی جدی‌ای که داور از آن غافل شده باشد، VAR به داور می‌گوید که در لحظه‌ی خنثی بعدی بازی را متوقف کند.
5. داور بررسی می‌کند یا می‌پذیرد. برای تشخیص‌های واقعی مانند آفساید، داور معمولاً اطلاعات VAR را مستقیماً می‌پذیرد. برای تشخیص‌های قضاوت، داور برای بررسی صحنه به مانیتور کنار زمین می‌رود.
6. تصمیم نهایی گرفته و اعلام می‌شود. داور با هر دو دست، طرح کلی صفحه تلویزیون را می‌کشد، سپس تصمیم جدید (یا اصلی) را اعلام می‌کند.
7. نتیجه اعلام می‌شود. در بسیاری از مسابقات، داور اکنون تصمیم را از طریق سیستم بلندگوی عمومی ورزشگاه توضیح می‌دهد.

در مسابقات بزرگ، داوران ویدیویی می‌توانند به بیش از ۴۰ دوربین پخش، از جمله ویدیوهای فوق آهسته، دسترسی داشته باشند. از صحنه آهسته برای سوالات واقعی، مانند محل وقوع خطا، استفاده می‌شود. برای شدت یک تکل، داوران با سرعت عادی تماشا می‌کنند، زیرا صحنه آهسته تقریباً هر برخوردی را بدتر جلوه می‌دهد.

چه زمانی VAR می‌تواند مداخله کند؟ چهار موقعیت قابل بررسی

خیلی از طرفداران فکر می‌کنند VAR می‌تواند هر چیزی را بررسی کند. نه. قوانین بازی چهار وظیفه به آن می‌دهد.

کلمه "مستقیم" را در آن ردیف کارت قرمز می‌بینید؟ مهم است. کارت زرد دوم قبلاً ممنوع بود و کارت زرد ساده هنوز هم ممنوع است، اگرچه اکنون در برخی مسابقات به VAR اجازه داده می‌شود کارت دوم را که آشکارا اشتباه بوده است، لغو کند. اطلاعات بیشتر در مورد قدرت‌های جدید در ادامه آمده است.

پرتاب‌های اوت، اکثر کرنرها، یک ضربه آزاد نرم ۳۰ متری، یک کارت زرد معمولی؟ شانس کمی آوردیم. همه اینها تقصیر داور است و VAR در آن دخالتی ندارد.

و اما مشکل اینجاست. VAR روی یک خطای واضح و آشکار یا یک "حادثه جدی از دست رفته" عمل می‌کند، نه روی یک تصمیم متفاوت. یک آزمایش مفید این است که ده داور خوب را تصور کنید. اگر آنها شش تا را به چهار تقسیم کنند، واضح و آشکار نیست و تصمیم اولیه باید پابرجا بماند. واقعیت‌ها این‌طور کار نمی‌کنند. آفساید، آفساید است. توپ از خط عبور کرد یا نه.

بیشتر داد و فریادها در هندبال اتفاق می‌افتد. آیا دست به طور «غیرطبیعی» بزرگ بود؟ دو فرد صادق می‌توانند یک کلیپ را تماشا کنند و با هم اختلاف نظر داشته باشند، و دقیقاً به همین دلیل است که بررسی‌های هندبال تصادفی به نظر می‌رسند. یک استثنا ساده‌تر است: اگر مهاجمی با دست توپ را بزند و توپ مستقیماً وارد دروازه شود، این به عنوان یک واقعیت تلقی می‌شود، نه یک قضاوت.

بررسی VAR در مقابل بررسی میدانی: چه کسی تصمیم نهایی را می‌گیرد؟

مفسران طوری اصطلاحات «بررسی» و «مرور» را به کار می‌برند که انگار هر دو یک چیز هستند. اما نه کاملاً.

بررسی VAR بی‌سروصدا انجام می‌شود. در حالی که بازی در جریان است، در پس‌زمینه اجرا می‌شود و صادقانه بگویم، اکثر آنها با یک بی‌اعتنایی و "بررسی کامل" به پایان می‌رسند. تماشاگران هرگز از آن باخبر نمی‌شوند. فقط اگر چیزی اشتباه باشد، به یک بررسی تبدیل می‌شود.

بازبینی صحنه (OFR) همان قسمتی است که در تلویزیون می‌بینید. داور به سمت محل بازبینی صحنه می‌دود، روی مانیتور خم می‌شود و بیست بازیکن دور او جمع می‌شوند تا بی‌گناه به نظر برسند. VAR انتخاب می‌کند که کدام زوایا را نشان دهد. داور قضاوت را انجام می‌دهد.

خب، تصمیم نهایی با کیست؟ داور. همیشه. آنها می‌توانند حرف VAR را بپذیرند، یا به سمت صفحه نمایش بروند و تصمیم را عوض کنند، یا به سمت صفحه نمایش بروند و تصمیم را نگه دارند.

گزینه آخر نادر است. وقتی داور به مانیتور فرستاده می‌شود، تقریباً هر بار تصمیم داور معکوس می‌شود، به همین دلیل است که برخی از کارشناسان آن را صحنه‌ی پنالتی می‌نامند. آفساید، یا اینکه آیا خطا داخل محوطه جریمه رخ داده است یا خیر، معمولاً اصلاً نیازی به اسکرین ندارد. اینکه آیا یک برخورد منجر به کارت قرمز شده است یا خیر، نیاز به اسکرین دارد.

زمان‌بندی، بازیکنان را غافلگیر می‌کند. VAR باید قبل از شروع مجدد بازی وارد عمل شود. از دست دادن آن پنجره و تصمیم اشتباه، اشتباه باقی می‌ماند، با دو اخطار: تشخیص اشتباه داور و برخی تخلفات منجر به اخراج مانند مشتی که بعد از برخورد به توپ زده شد.

مربیان نمی‌توانند درخواست بررسی صحنه کنند، نه طبق قوانین عادی، و بازیکنی که با تقلید صدای تلویزیون به داور نگاه می‌کند، اساساً درخواست کارت زرد می‌کند. با این حال، مسابقات کوچک‌تر ممکن است مسیر دیگری را در پیش بگیرند. فیفا در حال آزمایش پشتیبانی ویدیویی فوتبال (FVS) است: هیچ تیم ویدیویی همه چیز را تماشا نمی‌کند، فقط چند چالش مربی در هر بازی و یک مانیتور برای داور.

فناوری آفساید نیمه خودکار و سایر ارتقاءهای VAR

روزهای اول را یادتان هست؟ کسی در یک غرفه به مدت چهار دقیقه خطوط را روی یک قاب یخ‌زده می‌کشید و بر سر یک زیر بغل بحث می‌کرد. فناوری آفساید نیمه خودکار (SAOT) پاسخ فوتبال به آن آشفتگی بود.

قطر اولین جایی بود که این فناوری در جام جهانی حضور پیدا کرد. نحوه‌ی عملکرد آن تقریباً به این صورت است:

• ۱۲ دوربین اختصاصی ردیابی که زیر سقف ورزشگاه نصب شده‌اند، توپ و تک تک بازیکنان را دنبال می‌کنند.
• ۲۹ نقطه داده برای هر بازیکن (اندام‌ها و اندام‌های انتهایی) حدود ۵۰ بار در ثانیه ردیابی می‌شوند.
• یک حسگر درون توپ مسابقه، حدود ۵۰۰ بار در ثانیه داده‌ها را ارسال می‌کند که لحظه دقیق بازی با توپ را مشخص می‌کند.
• نرم‌افزار داده‌ها را ترکیب می‌کند و وقتی مهاجمی در موقعیت آفساید در نقطه شروع ضربه قرار دارد، به داوران ویدیویی هشدار می‌دهد.
• یک انیمیشن سه‌بعدی از آن لحظه روی صفحه‌های ورزشگاه و تلویزیون نشان داده می‌شود تا هواداران بتوانند دلیل این تصمیم را ببینند.

یک انسان هنوز قبل از اینکه چیزی به داور برسد، آفساید را بررسی می‌کند. به همین دلیل "نیمه" نامیده می‌شود. انگلیس بعداً جبران کرد و لیگ برتر می‌گوید نسخه آن حدود 30 ثانیه از میانگین زمان بررسی آفساید را کاهش می‌دهد.

از آن زمان دوباره این روند ادامه پیدا کرده است. در جام جهانی اخیر، کمک داوران به محض اینکه بازیکنی بیش از ۱۰ سانتی‌متر از خط آفساید منحرف می‌شد، صدای بوق ممتد می‌شنیدند (آزمایش‌های قبلی فقط در ۵۰ سانتی‌متر بوق می‌زدند). بدن هر بازیکن از قبل به صورت سه‌بعدی اسکن شده بود، بنابراین سیستم دقیقاً می‌دانست که زانو یا شانه‌اش کجا قرار دارد. آفسایدهای واضح درجا علامت‌گذاری می‌شدند، نیازی به بررسی VAR نبود.

اخیراً چند چیز دیگر هم تغییر کرده است:

• دوربین‌های داخل لباس داوران ، که اولین بار در جام باشگاه‌های جهان آزمایش شدند، به پخش‌کنندگان این امکان را می‌دادند که لحظات کلیدی را از زاویه دید اول شخص تماشا کنند.
• اعلام زنده داوران از طریق تلویزیون ورزشگاه پس از هر بررسی VAR، اقدامی که بسیاری از لیگ‌ها برای بهبود شفافیت اتخاذ کرده‌اند.
• قدرت بیشتر VAR در برخی مسابقات: لغو کارت زرد دوم که آشکارا اشتباه بود، تصحیح کرنری که به اشتباه اعلام شد، و اعلام درگیری یا بلاک قبل از زدن ضربه ایستگاهی.

انتقادات به VAR: تأخیرها، ثبات و تجربه هواداران

VAR فوتبال را دقیق‌تر کرد. راضی‌تر؟ نه واقعاً. انتقاداتی که از VAR در هر گفتگوی تلفنی خواهید شنید:

• تأخیرها. قرار است بررسی‌ها سریع باشند، اما بررسی‌های پیچیده می‌توانند چند دقیقه طول بکشند. میانگین بررسی حدود ۸۰ ثانیه تخمین زده شده است که در ورزشگاهی پر از افرادی که نمی‌دانند چه اتفاقی دارد می‌افتد، بسیار طولانی به نظر می‌رسد.
• شادی‌های از دست رفته. هواداران حالا بعد از گل، خودشان را کنترل می‌کنند و منتظر نتیجه هستند.
• تصمیمات شخصی متناقض. دو خطای هند یا پنالتی بسیار مشابه می‌توانند در مسابقات مختلف نتایج متفاوتی داشته باشند. معیار «واضح و آشکار» توسط داوران مختلف به طور متفاوتی اعمال می‌شود.
• عدم شفافیت. سال‌ها، هواداران حاضر در ورزشگاه هیچ ایده‌ای نداشتند که چه چیزی یا چرا بررسی می‌شود. اطلاعیه‌های داور و انتشار صدای VAR در برخی لیگ‌ها کمک کرده است، اما اعتماد آسیب دیده است.
• مشکلات فنی. خطوط کشیده شده روی بازیکن اشتباه، مشکلات ارتباطی و زوایای دوربین از دست رفته، همگی منجر به اشتباهات فاحش شده‌اند.

«آیا VAR فوتبال را نابود کرده است؟» هر فصل این سوال پرسیده می‌شود. به اندازه کافی منصفانه است. اما مدافعان آمار و ارقام را به نفع خود می‌دانند. فیفا می‌گوید ۹۹.۳٪ از تصمیمات کلیدی در جام جهانی ۲۰۱۸ درست بوده است، در حالی که بدون کمک ویدیویی تقریباً ۹۵٪ درست بوده است. و وقتی یک باشگاه لیگ برتر واقعاً پیشنهادی برای لغو آن ارائه داد، بقیه با اختلاف زیاد آن را رد کردند و خواستار اصلاحات شدند.

بنابراین اختلاف واقعاً بر سر این نیست که آیا VAR دیگر باقی می‌ماند یا نه، بلکه بر سر نحوه‌ی اجرای آن است.

جاهایی که VAR استفاده می‌شود: لیگ برتر، جام جهانی و فراتر از آن

این روزها به سختی می‌توان یک رقابت سطح بالا را بدون VAR پیدا کرد. استفاده از VAR لیگ برتر، لالیگا، سری آ، بوندس‌لیگا، لیگ ۱، مسابقات باشگاهی یوفا، MLS و جام جهانی مردان و زنان را پوشش می‌دهد. با این حال، اگر یک یا دو لیگ حذف شوند، اغلب این فناوری از بین می‌رود. اجرای صحیح آن به معنای داوران اضافی، اپراتورهای آموزش‌دیده و دوربین‌های پخش مناسب در هر زمین است و بسیاری از باشگاه‌ها به سادگی نمی‌توانند هزینه آن را بپردازند.

فوتبال دیر به این جمع پیوست. راگبی سال‌هاست که داور تلویزیونی مسابقات خود را دارد، کریکت سیستم بازبینی تصمیم (DRS) دارد و بازیکنان تنیس با ردیابی توپ، داوران خط را به چالش می‌کشند. در این ورزش‌ها، بازیکنان هستند که داوری‌ها را هدایت می‌کنند. فوتبال مسیر دیگری را در پیش گرفت و بازیکنان را از آن دور نگه داشت، و همین موضوع، آزمایش FVS فیفا را جالب می‌کند.

خلاصه کلام: VAR برای فوتبال چه معنایی دارد؟

خب، VAR واقعاً چیست؟ چند داور در یک اتاق تاریک با کلی صفحه نمایش، سعی می‌کنند خطاهای واضح و آشکار روی گل‌ها، پنالتی‌ها، کارت‌های قرمز و تشخیص هویت اشتباه را تشخیص دهند. آنها مشاوره می‌دهند. داور هنوز تصمیم نهایی را می‌گیرد.

آیا بی‌نقص است؟ نه. بررسی‌ها کش می‌آیند، هندبال هنوز بحث‌ها را شروع می‌کند، و ثبات می‌آید و می‌رود. اما خطوط آفساید اکنون توسط کامپیوترها ترسیم می‌شوند، داوران تصمیمات خود را برای جمعیت توضیح می‌دهند، و بررسی‌ها کوتاه‌تر می‌شوند. دفعه بعد که گلی "در دست بررسی" اعلام می‌شود، حداقل می‌دانید چه کسی در آن اتاق است و آنها به دنبال چه چیزی هستند.

Elisabeth McGowan

A freelance writer passionate about celebrities, net worth stories, athletes, and political figures. She transforms facts into engaging narratives. A true cheese lover and cycling enthusiast, she finds inspiration in motion and flavor.