کریپتوپانکس: چگونه ۱۰،۰۰۰ NFT پیکسلی تاریخ‌ساز شدند

یک چهره کوچک پیکسلی. بیست و چهار در بیست و چهار. به قیمت ۲۳.۷ میلیون دلار فروخته شد. هشت مورد دیگر مانند آن اکنون در موزه هنر مدرن آویزان هستند، اهدا شده‌اند و به عنوان اثر هنری جدی گرفته می‌شوند. هر دو بار پروژه یکسانی بود: CryptoPunks، مجموعه‌ای از ۱۰،۰۰۰ پرتره کارتونی که دو کدنویس در سال ۲۰۱۷ به صورت رایگان اهدا کردند.

هشت سال بعد، رایگان به دیوار موزه. این داستانی است که ارزش گفتن دارد، و واقعاً در مورد قیمت‌هایی که بالا و پایین می‌روند نیست. در مورد این است که این چیزها از کجا آمده‌اند، حشره‌ای که روز اول تقریباً آنها را از بین برد، چگونه یک آواتار کارتونی به یک وسیله‌ی جذاب تبدیل شد که سلبریتی‌ها به دنبالش بودند، و اینکه آنها بی‌سروصدا چه چیزی را در مورد مالکیت آنلاین تغییر دادند.

کریپتوپانک‌ها چیستند: پرتره‌های ۱۰۰۰۰ پیکسلی

یک کریپتوپانک یک چهره کوچک است. بیست و چهار پیکسل در بیست و چهار، یک اثر هنری پیکسلی که به سبک بلوکی هشت بیتی یک بازی آرکید دهه ۱۹۸۰ کشیده شده است. ده هزار عدد از آنها وجود دارد. دیگر هرگز ساخته نخواهد شد. هر کدام متفاوت است، هر کدام روی بلاکچین اتریوم قرار دارند و سقف آن توسط کد اعمال می‌شود، نه اینکه در یک ارائه قول داده شده باشد. این جزئیات آخر بیشتر از آنچه به نظر می‌رسد اهمیت دارد. بیشتر به همین دلیل است که هر کسی زحمت اهمیت دادن به آن را به خود می‌دهد.

پنج نوع و ۸۷ ویژگی

هر پانک به صورت الگوریتمی از مجموعه‌ای از ۸۷ ویژگی تولید می‌شود: مدل مو، کلاه، عینک، پیپ، گوشواره، آثار هنری. یک قطعه کوچک از هنر کلکسیونی مولد، که توسط کد گردآوری شده است. یک چهره ممکن است هفت مورد از این ویژگی‌ها، یا فقط یک مورد، یا هیچ کدام را نداشته باشد. هرچه ترکیب نادرتر باشد، افراد بیشتری پول می‌دهند. و برخی از ویژگی‌ها واقعاً کمیاب هستند. فقط ۴۴ پانک کلاه بافتنی می‌پوشند. فقط ۷۸ نفر دندان خرگوشی دارند. یک اکسسوری غیرمعمول می‌تواند قیمت یک پانک را شش رقمی افزایش دهد. سپس پنج نوع شخصیت وجود دارد و تعداد آنها عمداً نامتوازن است. این نامتوازن بودن، قبل از اینکه یک پانک دست به دست شود، به این مجموعه یک نردبان اعتبار بخشید. چهره‌ای با هفت ویژگی یا بدون هیچ ویژگی، دو یا سه ویژگی معمولی را شکست می‌دهد.

چرا آنها روی بلاکچین اتریوم زندگی می‌کنند؟

نکته فنی این است که خلاصه بگویم. اکثر NFTها فقط یک رسید هستند که به تصویری که روی سرور کسی قرار دارد اشاره می‌کنند. CryptoPunkها متفاوتند. خود اثر هنری روی اتریوم، کاملاً درون زنجیره‌ای، یک اثر هنری مولد مبتنی بر اتریوم وجود دارد که اگر شرکتی ورشکست شود یا فراموش کند که صورتحساب میزبانی خود را پرداخت کند، نمی‌تواند بی‌سروصدا ناپدید شود. این ماندگاری تمام هدف بود. همچنین به محبوبیت ایده توکن غیرقابل تعویض، قالب مالکیت دیجیتال که استاندارد ERC-721 بعداً برای کل صنعت NFT تدوین کرد، کمک کرد.

ریشه‌های پانک لندنی و سایبرپانک

این ظاهر یک انتخاب بود. هال و واتکینسون به صحنه پانک لندن دهه ۱۹۸۰ و فرهنگ سایبرپانک دهه ۱۹۹۰ تکیه داشتند: موهاک‌ها، موهای وحشی، سیگارهایی که از دهان پیکسل‌ها آویزان بودند. این نام به خرده فرهنگی اشاره داشت که بر اساس رد جریان اصلی بنا شده بود، که با توجه به خاستگاه پانک‌ها خنده‌دار است. در این مورد یک تنش واقعی وجود دارد. پانک ضد ساختار، ضد تجارت و با افتخار ارزان بود. کریپتوپانکس این ظاهر را گرفت و آن را به یکی از گران‌ترین و انحصاری‌ترین دارایی‌های آنلاین تبدیل کرد. خیانت به مرجع، یا یک شوخی زیرکانه در مورد ارزش؟ بستگی دارد که چقدر بدبین باشید. در هر صورت، این تناقض درست در DNA این پروژه وجود دارد.

چگونه Larva Labs در سال ۲۰۱۷ کریپتوپانک‌ها را راه‌اندازی کرد

کریپتوپانکس (CryptoPunks) به عنوان یک پروژه هنری و یک آزمایش آغاز شد، نه یک طرح تجاری. هال و واتکینسون، دو توسعه‌دهنده نرم‌افزار کانادایی که استودیویی به نام Larva Labs را اداره می‌کنند، می‌خواستند ببینند آیا چند خط کد می‌تواند کاری کند که یک کالای دیجیتال به اندازه یک کالای کلکسیونی فیزیکی، واقعی به نظر برسد یا خیر. این مجموعه در ژوئن ۲۰۱۷، دقیقاً در ۲۳ ژوئن، مدت‌ها قبل از اینکه کلمه NFT برای کسی معنایی داشته باشد، راه‌اندازی شد.

ادعای رایگانی که تقریباً هیچ‌کس آن را نپذیرفت

از بین ۱۰،۰۰۰ پانک، ۹،۰۰۰ تای آنها رایگان بودند. هر کسی که کیف پول اتریوم داشت می‌توانست یکی را با هزینه کمی از شبکه دریافت کند. سازندگان ۱۰۰۰ تای باقیمانده را نگه داشتند. و برای مدتی، این قرعه‌کشی به سختی انجام شد. ایده پرداخت گس برای یک چهره کارتونی در سال ۲۰۱۷ به سختی پذیرفته می‌شد و بیشتر ادعاهای اولیه از طرف حلقه کوچکی از افراد فعال در حوزه کریپتو مطرح می‌شد که آن را جالب می‌دانستند. برای یک لحظه تصور کنید: دارایی‌هایی که بعداً به میلیون‌ها دلار فروخته می‌شدند، آنجا رایگان بودند و اکثر مردم از کنارشان می‌گذشتند. تعداد کمی که از روی هوس تعداد انگشت‌شماری را درخواست کردند، در نهایت برخی از ارزشمندترین اشیاء دیجیتالی ساخته شده را در اختیار داشتند که بسته به اینکه شما در آن مکان بودید یا بهترین استدلال برای پذیرش اولیه یا دردناک‌ترین استدلال است.

حشره‌ای که نزدیک بود آنها را بکشد

همچنین در قرارداد اصلی مشکلی وجود داشت. نسخه اول بر اساس استاندارد ERC-20 ساخته شده بود و یک نقص داشت: وقتی یک پانک فروخته می‌شد، مبلغ پرداختی خریدار به خریدار می‌رسید، نه فروشنده. پانک‌ها عملاً غیرقابل فروش بودند. لاروا لبز به جای رها کردن پروژه، یک نسخه دوم اصلاح‌شده را مجدداً مستقر کرد و پانک‌های جدید را از طریق ایردراپ به دارندگان اصلی ارسال کرد. همین استقرار مجدد دلیل بقای این مجموعه بود.

اختراع الگوی NFT قبل از ERC-721

آنچه هال و واتکینسون ساختند، با هیچ قالب موجود دیگری مطابقت نداشت. پروژه NFT کریپتوپانکس جزو اولین NFTهایی بود که تاکنون ساخته شده بود و استاندارد ERC-721 که NFTهای امروزی را تعریف می‌کند، هنوز وجود نداشت؛ کریپتوپانکس‌ها پیش از آن وجود داشتند و به الهام بخشیدن به آن کمک کردند. آنها همچنین پیش از کریپتوکیتیز، بازی‌ای که معمولاً به عنوان اولین شور و شوق NFT شناخته می‌شود، وجود داشتند. در نگاه به گذشته، پانک‌ها الگویی بودند که تقریباً همه چیز پس از آنها از آنها کپی‌برداری کرد.

از رایگان تا میلیون‌ها: رکورد فروش

مجموعه CryptoPunks با بازار مخصوص به خود، که مستقیماً در قرارداد ذکر شده بود، عرضه می‌شد. هر پیشنهاد، هر فروش، عمومی و فوری، بدون هیچ واسطه‌ای که ذره‌ای از آن را کم کند. سپس سال ۲۰۲۱ از راه رسید. پول کریپتو سرازیر شد، کمیاب‌ترین Punkها به غنائم تبدیل شدند و آن نه موجود فضایی به جنجالی‌ترین JPEGهای روی کره زمین تبدیل شدند.

پانک شماره ۵۸۲۲، یک موجود فضایی با دستمال سر را در نظر بگیرید. این اثر به قیمت ۸۰۰۰ اتریوم فروخته شد. حدود ۲۳.۷ میلیون دلار ، بیشترین مبلغی که تاکنون برای یک پانک پرداخت شده است. اثر بیگانه کووید نقابدار، شماره ۷۵۲۳، در سال ۲۰۲۱ در ساتبیز به قیمت ۱۱.۷۵ میلیون دلار به فروش رسید، اولین باری که یک خانه حراج جدی یک اثر JPEG پیکسلی را به عنوان یک اثر شاخص به فروش رساند. حتی ویزا هم در این حراجی شرکت کرد و حدود ۱۵۰ هزار دلار فقط برای نصب پرچم آمریکا هزینه کرد. همه اینها را جمع کنید و این مجموعه در طول عمر خود چیزی حدود ۳.۸ میلیارد دلار جابجا کرده است که تقریباً تمام این ارزش در انواع نادر آن متمرکز شده است. ۹ موجود فضایی کل ماجرا هستند. هر چیز دیگری با تخفیف نسبت به آنها معامله می‌شود.

سه مالک در هشت سال: لارو، یوگا، نود

این بخشی است که اکثر راهنماهای قیمت از آن صرف نظر می‌کنند: حق امتیاز CryptoPunks سه بار دست به دست شده است و هر بار، معنای واقعی مالکیت یک Punk را تغییر داده است. این مجموعه از سازندگانش به بزرگترین برند در NFTها و به یک سازمان غیرانتفاعی که برای حفظ آن ساخته شده بود، منتقل شد.

ابتدا، Larva Labs در مارس 2022 حقوق را به Yuga Labs، استودیوی سازنده Bored Ape Yacht Club، فروخت. Yuga کاری را انجام داد که سازندگان هرگز انجام نداده بودند: به هر دارنده Punk حقوق کامل تجاری تصویر خودشان را واگذار کرد. سپس پیچش داستانی پیش آمد. در ماه مه 2025، Yuga دوباره این IP را فروخت، این بار به بنیاد Infinite Node با قیمتی تقریباً 20 میلیون دلار به علاوه 25 میلیون دلار وقف ، که طبق گزارش‌ها اولین باری بود که یک سازمان غیرانتفاعی مالکیت کامل یک اثر هنری بزرگ بومی اینترنت را به دست می‌گرفت. هال و واتکینسون به هیئت مشاوره پیوستند. برای لحظه‌ای با این موضوع کنار بیایید. یک شرکت باید هزینه جمع‌آوری را بپردازد؛ بنیادی با وقف می‌تواند آن را ایمن نگه دارد، همانطور که یک بنیاد امانت، یک ساختمان قدیمی را سرپا نگه می‌دارد. برای پروژه‌ای که ماندگاری را به عنوان تمام دلیل وجود خود فروخته است، واگذاری کلیدها به یک سازمان غیرانتفاعی - این ممکن است مناسب‌ترین پایانی باشد که می‌تواند داشته باشد.

چرا کریپتوپانک‌ها به نماد جایگاه اجتماعی تبدیل شدند؟

پول را که کنار بگذاریم، جالب‌ترین چیز در مورد کریپتوپانک‌ها، جنبه‌ی اجتماعی آنهاست. حدود سال ۲۰۲۱، داشتن یکی از آنها دیگر جنبه‌ی هنری نداشت و بیشتر به حس تعلق مربوط می‌شد. پانک تبدیل به یک تصویر پروفایل شد و تصویر پروفایل تبدیل به کارت عضویت.

تصویر پروفایل به عنوان یک فلکس

استفاده از یک پانک به عنوان آواتار در رسانه‌های اجتماعی نشان می‌داد که شما در اوایل هستید، وارد شده‌اید و رک و پوست کنده بگویم که می‌توانید از پس هزینه‌های آن برآیید. یکی از دارندگان این توکن، این حس را از بیرون به صراحت توصیف کرد: بدون یک پانک، این صحنه مانند «باشگاه آقایان متشکل از 10،000 نفری بود که می‌توانند از پس این نوع آواتارها برآیند.» مالکان تأیید شده در Discord جمع شدند، شایعات را رد و بدل کردند و بی‌سروصدا زمینه را برای آنچه بقیه دنیای NFT در آینده انجام خواهد داد، فراهم کردند. مالکیت دیجیتال به یک هویت عمومی تبدیل شده بود، نه یک دارایی خصوصی. وقتی Bored Ape Yacht Club در سال 2021 از راه رسید و یک باشگاه کامل را حول همین ایده ساخت، مسیری را دنبال می‌کرد که پانک‌ها قبلاً آن را پیموده بودند.

مالکانی که حاضر به فروش نشدند

این دلبستگی واقعاً احساسی شد، چیزی که افراد غریبه هرگز انتظارش را ندارند. دیلن فیلد، مدیرعامل فیگما، یک پانک فضایی خرید و پیش‌بینی کرد که به «مونالیزای هنر دیجیتال» تبدیل خواهد شد. دنیل ماگارد، یک مجموعه‌دار اولیه، پیشنهاد ۴.۲ میلیون دلاری برای کمیاب‌ترین پانک خود را رد کرد و با صداقت تمام توضیح داد: «یک میلیون دلار خوب است، اما من واقعاً او را دوست داشتم.» جی-زی، سرنا ویلیامز و فهرست طولانی از افراد دیگر نیز آن را خریدند.

یک شرکت ممتاز در بازاری ورشکسته

بازار گسترده‌تر NFT بعداً سقوط کرد و تقریباً ۹۵ درصد از اوج حجم معاملات خود در سال‌های ۲۰۲۱-۲۰۲۲ کاهش یافت. اکثر مجموعه‌های آن دوران اکنون تقریباً هیچ ارزشی ندارند. کریپتوپانک‌ها (CryptoPunks) به کار خود ادامه دادند. پانک‌ها با ارزش بازاری حدود ۵۸۰ میلیون دلار و عمیق‌ترین سابقه در این دسته، وضعیت خود را در حالی که تقریباً همه چیز در اطرافشان رو به زوال بود، حفظ کردند.

کریپتوپانک‌ها به عنوان هنر دیجیتال در موزه

مهر تأیید نهایی اصلاً از جانب ارزهای دیجیتال زده نشد. این مهر از طرف نهاد هنری زده شد. در دسامبر ۲۰۲۵، موزه هنر مدرن هشت اثر از CryptoPunkها را برای مجموعه دائمی خود پذیرفت که هر کدام از آنها اهدایی بودند. عکس‌های JPEG پیکسلی - در کنار هنرمندانی که MoMA نزدیک به یک قرن است آنها را تقدیس می‌کند، بایگانی شده‌اند.

و MoMA تنها نبود. مرکز پمپیدو در پاریس، LACMA، ICA میامی، موزه هنر تولدو و ZKM در آلمان، همگی اکنون پانک‌ها را نگهداری می‌کنند. متصدیان موزه، آنها را از جمله اولین آثار هنری موجود به عنوان توکن‌های غیرقابل تعویض توصیف می‌کنند، که صرف نظر از قیمت پایه، آنها را از نظر تاریخی مهم می‌کند. این نوع تمبر با سابقه حراج متفاوت است. یک موزه چیزی را به امید قدردانی جمع‌آوری نمی‌کند. چیزی را جمع‌آوری می‌کند زیرا آن چیز برای داستان رسانه‌اش مهم است. یک آزمایش پیکسل رایگان به هنری تبدیل شده بود که مؤسسات احساس می‌کردند باید آن را نگه دارند.

آیا کریپتوپانک‌ها هنوز هم ارزشی دارند؟

بله، اما آرام‌تر از آن چیزی که تیترها می‌گویند. در ماه مه ۲۰۲۶، قیمت پایه، ارزان‌ترین پانکی که می‌توانید بخرید، حدود ۳۱ اتریوم است، چیزی بین ۵۸۰۰۰ تا ۷۳۰۰۰ دلار بسته به روز. کل مجموعه تقریباً ۵۸۰ میلیون دلار ارزش دارد. معاملات در مقایسه با سال‌های پررونق، کم است و حجم ماهانه آن به جای صدها، میلیون‌ها عدد تک رقمی است. آنها همچنان ارزشمند هستند. دیگر بلیط بخت‌آزمایی نیستند. به طور واضح باید گفت: پانک یک دارایی غیرنقدشونده و سوداگرانه است که قیمت آن به جایگاه فرهنگی بستگی دارد، نه جریان نقدی، و این جایگاه می‌تواند از بین برود. یکی بخرید چون می‌خواهید صاحب بخشی از تاریخ اینترنت باشید، نه به این دلیل که انتظار فروش ۲۳.۷ میلیون دلاری بعدی را دارید.

کریپتوپانک‌ها واقعاً چه چیزی را تغییر دادند؟

میراث واقعی آن فروش ۲۳.۷ میلیون دلاری نیست. بلکه خودِ قالب است. کریپتوپانکس نشان داد که مجموعه‌ای ثابت از آواتارهای تولید شده، که در زنجیره مالکیت دارند، می‌توانند همزمان مالکیت واقعی و هویت واقعی را در خود جای دهند. تقریباً هر پروژه تصویر پروفایل از آن زمان، آگاهانه یا ناآگاهانه، از آن طرح اولیه کپی‌برداری کرده است. دو کدنویس یک سوال ساده پرسیدند: آیا چند خط کد می‌تواند حس مالکیت چیزی را القا کند؟ هشت سال بعد و افتتاح یک موزه، پاسخ به وضوح مثبت است. سوال سخت‌تر، سوالی است که از خود به جا گذاشته‌اند. وقتی کسی بتواند دقیقاً همان تصویر را ببیند، ارزش یک چیز چقدر می‌شود؟

Marco Lucchetti

Marco Lucchetti is a senior content strategist and blockchain analyst at Plisio. With over 7 years of experience in cryptocurrency research, DeFi protocols, and payment technologies, Marco specializes in creating clear, data-driven content for a global crypto audience. His work focuses on transaction tracing, crypto compliance, and the future of blockchain infrastructure.